|
Gazneliler
Devleti adını, Doğu Afganistan'da bulunan başkentleri
Gazne'den almaktadır. Ayrıca
hükümdarlık
hanedanının kurucusundan dolayı Sebük-teginliler veya
lâkaplarından dolayı Yemînîler
diye de
anılırlar.
Sâmanoğulları
Devleti'nin (819-1005), dağılmaya başladığı sırada, bu
devlette komutanlık ve valilik
yapan Türkler,
bazı bölgeler de hâkimiyet kurmuşlardı . Bunlardan biride
Horasan Emiri Alp-Tegin'dir.
Alp-Tegin Doğu
Afganistan'daki Gazne şehrini ele geçirerek, Gazneli
Devleti'nin ilk temellerini
atmıştır 963).
Alp-Tegin'in ölümünden sonra yerine geçen oğulları aynı
başarıyı gösteremeyince,
Türkler Alp-tegin'in
komutanlarından Sebük- tegin'i başa geçirdiler (977). Sebük-tegin
'in başa
geçmesiyle,
Gazneliler Devleti hükümdarlığın babadan oğula geçtiği bir
hanedanın idaresine
girmiştir.
Nitekim Sebük-tegin'in ölümüyle birlikte tahta oğlu Mahmut
geçti. Gazneli Mahmut
zamanında,
devlet en parlak devrini yaşadı.
Türk tarihinde
sultan unvanını ilk defa Gazneli Mahmut kullanmıştır.
Gazneli Mahmut 1001-1027
tarihleri
arasında Hindistan'a 17 sefer düzenleyerek, Kuzey
Hindistan'ı topraklarına kattı. Bölge
İslâmlaştı ve
böylece Pakistan devletinin temeli atılmış oldu.
Gazneli
Mahmut'un ölümü üzerine (1030) yerine geçen Sultan Mesut,
babası gibi dirayetli değildi.
Selçuklu
tehlikesinin artmasına rağmen, O Kuzey Hindistan'a sefer
düzenlemişti. Nihayet
Dandanakan
Savaşı'nda Selçuklular karşısında büyük bir yenilgiye
uğradı. Topraklarını kaybederek
Hindistan'a
çekilmeye mecbur kaldı. Sultan İbrahim zamanında devlet
Selçuklu hâkimiyetine girdi
(1059). Afgan
asıllı Gurlular, 1187 tarihinde Gazneli Devleti'ni ortadan
kaldırdılar |