|
Orta Asya'da Juan-juan
adıyla bilinen, Avarların kökenleri konusunda kesin
bilgilere sahip değiliz.
Ancak son ilmî
araştırmalar, Avarların iki kavim unsuruna dayandığını
ortaya koymuştur. İşte bugün,
bunlardan en
az birinin Türk kökenli olduğunu söyleyebilmekteyiz. Ayrıca
Avrupa'da büyük etkiler
bırakan Avar
topluluklarının da bu Türk unsurlara dayandığı söylenebilir.
Avarlar, 552 yılında Göktürk devletinin kurulması üzerine,
İç Asya'daki yurtlarını terk ederek batıya
doğru
kaçmışlardı. Önce Kafkasya'da görünen Avarları Bizanslılar,
Uarhunit (Avar-Hun) diye
adlandırmışlardır. Burada Bizans ile vardıkları bir anlaşma
ile 558'de Sabar devletine son verdiler. Bu
sayede Volga
(İtil) ırmağından Tuna'ya kadar olan sahada hâkimiyet
kurmuşlardır. Ancak
Göktürklerin
baskısı ile burada fazla tutunamayarak önlerine çıkan bir
kısım Slâv kabilelerini
yenerek,
Onogur (Bulgar), Otrigur, Kutrigur gibi Türk asıllı
kavimleri de sürükleyerek Karadeniz'in
kuzeyinden
Tuna nehri boylarına kadar ilerlediler. Bu sırada Bizans'a
elçiler göndererek, Bizans
arazisinde
yerleşebilecekleri bir yer istediler. Bizans, Göktürk
baskısı yüzünden, Avarların bu
isteklerine
çekingen davranmıştır.
567 yılında Macar ovasına gelen Avarlar, bu bölgede yaşayan
güçlü Germen kavimlerinden Gepidleri
dağıtmış,
Lombardlar'ı da İtalya'ya göçe mecbur etmişlerdir. Böylece
Avarlar, Macar ovasına tek
başlarına
hâkim oldular.
Bu
sırada Avarların başında meşhur Bayan Han bulunuyordu.
Avarların bu başarısından sonra
Macaristan'ın
tamamı, tarihte ilk defa olarak, tek bir siyasî güç
etrafında toplanıyordu. Ayrıca,
Avarların
hâkimiyeti altında bulunan Slâvlar, tarihlerinde ilk defa,
tek bir siyasî idare altında bir araya
gelmiş
oluyorlardı.
Bu
tarihten sonra Avarların Bizans'a yöneldiklerini görüyoruz.
Trakya ve Makedonya'da büyük
akınlar yapan
Avarlar, iki defa Selânik'e kadar ilerlemişler ve şehri
kuşatmışlardı. Avar askerî
baskıları
sonunda Bizans, ancak onlarla büyük meblağlar tutan yıllık
vergiler ödemek suretiyle barışı
sağlayabiliyordu.
Bir ara Avarlar, İstanbul'u kuşatarak, Bizans'a korkulu
anlar yaşatmışlardı (626). Bu tarih Avar
hâkimiyetinin
zayıflamaya başladığı zamana rastlar. Zira bu esnada
Avarların hâkimiyetinde bulunan
Slâv
kabileleri ve Türk asıllı Bulgarlar ayaklanmışlardır. 679
yılında Tuna Bulgar devletinin kurulması
da Avar
devletini sarsmıştır. Buna rağmen Avarlar varlıklarını IX.
yüzyılın başına kadar
koruyabilmişlerdir.
776-803 yılları arasında, bir yandan Frank kralı Büyük Şarl,
bir yandan da Bulgar hükümdarı Kurum
Han'ın
Avarlara karşı giriştikleri saldırılar, Avar devletinin sonu
olmuştur.
Avarların
Avrupa kavimleri üzerinde, önemli etkileri olmuştur. Avrupa
kavimleri, özellikle de Slâvlar,
devlet
yönetimi ve askerlik konusunda Avarlardan çok şey
öğrenmişlerdir. Üzengiyi ilk defa
Avrupa'ya
getirenler de Avarlar olmuşlardır. |