Eski
Türk kavimlerinden. Çince kaynaklarda “Yüeh-ch’ih”
olarak geçer.
Yüe-çilere,
tarihî kayıtlarda, ilk defa M.Ö. 3. yüzyılda
rastlanır. Çin’in kuzeyine hakimdiler. Anayurtları,
Orta Asya’da Tanrı Dağları ile Kan-su havalisiydi.
Büyük ve Küçük Yüe-çiler olmak üzere ikiye
ayrılırlardı. M.Ö. 3. yüzyılda Çin’in Şansi ve Kan-su
eyaletlerinde, kuvvetli bir devlet kurdular.
Çinlilerle sıkı münasebette bulundular. Çin kültürünü
benimsediler. Millî kıyafet ve dilleriyle, Çinlilere
benzediler. Hunlar'ın meşhur imparatorlarından Mete,
Yüe-çileri, M.Ö. 203 yılında mağlup etti. Yüe-çiler
devleti yıkıldı. Çin’den çıkarak, Orta Asya’ya
göçtüler. Makedonyalı İskender’in, Baktria (Belh)
bölgesinde kurduğu Grek hakimiyetine, M.Ö. 166’da son
verdiler.
M.Ö.
129’da, Türkistan’a yerleştiler. Türkistan’da kuvvetli
bir devlet kurdular. İran’ın doğusunu ele geçirerek,
Partlarla komşu oldular. Partlara M.Ö. 127’de
yenilince, beş ayrı beyliğe ayrıldılar. Bir asır
birlik olamadılar. Kuşan Beyi Kucula, merkezleri Belh
olmak üzere, Yüe-çiler’i, M.Ö. 25’te birleştirdi. Yüe-çilere,
Kuşanlar denmeye başladı. Yüe-çiler, önce Çin
kültürünü, sonra da Budizm inancını benimsediler.
Bundan sonra, Türklük vasıflarını, benliklerini
kaybedip, tarihten silindiler.