Sibirya’nın kuzeydoğusunda yaşayan bir Türk boyu.
Sahalar
adıyla da bilinen Yakutların, Gulıganlarla (Kurıkanlar)
Tunguzların karışmasından meydana geldiği tahmin
edilmektedir. Kurıkanların, 7. yüzyılda Çin sarayına
hediyeler verdikleri, Göktürk Devleti'ni ikinci defa
kuran
İlteriş
Kağan'a karşı çıktıkları bilinmektedir. Yakutlar, 10.
yüzyıldan sonra, Moğol istilaları yüzünden yurtlarını
terk ederek, Selenga Irmağının aşağı kıyılarında,
Angara ve Lena ırmaklarının yukarı bölgelerine
göçtüler.
On
yedinci asrın başlarında Ruslar, Asya’yı ele geçirme
tasavvurlarını gerçekleştirmek üzere, Yakutların
ülkesine girmeye başladılar. 1620-1630 yılları
arasında tamamen işgal ettiler. Yakutlar, zaman zaman
ayaklandılar ise de, bir netice elde edemediler. Bu
tarihten sonra Yakutların büyük çoğunluğu, Rusların
etkisiyle Hıristiyanlaştı. Buna rağmen Şamanî
inançlarını da devam ettirmişlerdir.
İyi at
yetiştirmeleriyle tanınan ve zengin insanlar olan
Yakutlar, Rusların zulmü altında fakirleştiler.
Yakutistan, Çarlık Rusya’sında siyasî suçluların
sürgün edildiği bir ülke durumuna geldi. Diğer
bölgelerden Rus nüfus göçürülerek, Yakutistan'da iskân
edildi. Sürgünler, Yakut ülkesinde, Batı kültürünü ve
muhtariyet (özerklik) fikrini yaydılar. On dokuzuncu
asırda, kültürlü kimseler yetişti. 1900’lü yılların
başından 1917 ihtilâline kadar, bağımsızlık
mücadelelerine devam ettiler. 1920-1921’de kurulan
Yakut Millî Hükümeti, komünistlere karşı savaştı.
Fakat, Moskova’nın güçlü ordusu karşısında mağlup
oldular. Ruslarla yapılan barış neticesinde Yakutistan,
Sovyet Sosyalist Muhtar Cumhuriyetini kurdular (1922).
Fakat Ruslar, 3.062.000 km2'yi bulan Yakutistan’ı,
kolonizatör Ruslarla iskân ederek, Yakut nüfusunun
oranını devamlı düşürmektedir. 1970 sayımına göre
Yakutların nüfusu, 602.000 idi. 1992’de, 944.000’e
yükselmiştir