|
ATATÜRK
ARAŞTIRMALARI’nın
BİBLİYOGRAFİK DAYANAKLARI
ÖZER
SOYSAL
Prof. Dr., Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya
Fakültesi, Kütüphanecilik Bölümü öğretim üyesi
I.
Görüşler
II.
‘Bibliyografik Etkinlik Konusu Olarak’ ATATÜRK
(Seçme Bibliyografya/Yayın Tarihi’ne Göre)
A.
ATATÜRK BİBLİYOGRAFYALARI’nın BİBLİYOGRAFYASI
A1.
Türkiye’de
A1a.
Açık/Kitap-Makale Biçiminde
A1b.
Kapalı/Bir Diğer Yayın İçinde
A2.
Dışarıda
B.
ATATÜRK BİBLİYOGRAFYALARI
B1.
Türkiye’de
B1a.
Açık/Kitap, Kitapça Biçiminde
B1b.
‘Makale Bibliyografya’ Olarak
B1c.
Kapalı/ ‘Madde’, ‘Bölüm’, ‘Liste’ Biçiminde
B2.
Dışarıda
C.
KÜTÜPHANE KATALOGLARI
C1.
Özel Kütüphaneler
C1a.
Kişisel
C1b.
Kurumsal Nitelikte
C2.
Resmi kütüphaneler
D.
TOPLU KATALOGLAR
D1.
Yöresel
D1a.
Bölge Çapında
D1b.
İl Düzeyinde
D2.
Kurumsal Kapsamda
E.
SERGİ KATALOĞU
F.
SÜRELİ YAYIN
G.
‘YAZAR’ Kimliğiyle ATATÜRK
G1.
Yazdıkları – Çevirdikleri / Atatürk’ten Diğer Dillere
Yapılmış Çeviriler
G2.
Söylev / Demeç
H. OKUDUKLARI
Bibliyografik Öğeler İçin Kullanılmış Kısaltma
ATATÜRK ARAŞTIRMALARI’ nın
BİBLİYOGRAFİK DAYANAKLARI
I
Görüşler
Konu’nun irdelemesine, Atatürk’e bakışı 'vefa' duygusunun
yücelttiği sağduyu ve inançla biçimlenmiş iki düşünce
adamımızdan alıntı ile başlayacağım:
Bunlardan ilki, Vedat Nedim Tör, Anıları’nda, “Atatürk için
‘ölüsü bile bizden ileri’ diyerek göçüp giden Yakup Kadri
şimdi ne yazık ki, içinde bocaladığımız büyük bunalımın
ezikliği, burukluğu ve az gelişmişlik utancından hâlâ
kurtulamamış olmanın suçluluğu ile Atatürk’ün huzuruna hesap
vermeğe gitti. Tanrı, yardımcısı olsun!” 1 der.
Atatürk’ü kavrayış/ değerlendirme gücümüzde gözlenen
yetersizliğin nedenini düşünürken akla, O’nu en iyi
anlatanlardan Şevket Süreyya Aydemir’in şu satırları
geliyor: “İnkılâp; prensipleri evvelden incelenmiş, tayin
edilmiş, sınırları belli bir dünya görüşü ve bir hedefe
dayanmadıkça, onun ekseriyet için belirsiz ve anlaşılmaz
kalması tabiîydi. Nitekim biraz dikkat edilince görünüyordu
ki, Ankara’da da bir kısım insanlar, hattâ önemli bir
çoğunluk için inkılâp, kabul edilmiş, fakat izah ve idrak
edilmemiş bir şeydi. Hatta onu bir tez, bir slogan olarak
kullananların her biri için de mânası başka başkaydı. Onu
yürütmek mevkiinde olanlar arasında bile geniş anlayış
farkları vardı. Bunların bir kısmına göre, inkılâp vardı ve
devam ediyordu. Diğer bir kısmına göre ise, Türkiye bir
inkılâp yaşamış, fakat bu inkılâp artık sona ermişti. Türk
inkılâbının, yalnız devam etmekle kalmayıp, onun dünya
tarihi için ve dünya ölçüsünde bir mânası olduğu,
inkılâbımızın, bütün bize benzer memleketler için müşterek
esaslar taşıdığı fikri, herkeste bazı şüpheler
uyandırıyordu...” 2
Atatürk’ü anlamada süregelen bulanıklık, ilk elde, kendine
özgü bir içerik ve yapılanma süreci gösteren Atatürk
Devrimi’ni irdeleyecek bilimsel yetkinlik ya da
yöntem/teknik/ araçları kavrayışta yetersiz kalınıp
kalınmadığını düşündürür ki, daha açık deyişle bu,
“Atatürk’ü bilimsel açıdan işleyiş biçimi”nin tartışılması
demektir. Kurumsal düzeyde yürütülen Atatürk araştırmaları
söz konusu olduğunda, herhalde, üniversite’ den başlayarak
çoğu resmi kimlikteki merkezleri kapsar ve “araştırmada
eşgüdüm-işbirliği öngören bir plânlama” ile “kaynak/bilgi’
ye etkili erişimi sağlayacak bibliyografik örgütlenme” önem
kazanmaktadır. Gerçek Atatürk Bibliyografyası da
ancak bu bağlamda bir örgütlenmenin ürünü olabilir.
'Bilimsel etkinlik konusu olarak' Atatürk üzerinde
durulurken, O’nun kültür’ün erdemi, özellikle tarih (1931)
ve dil (1932) alanlarının ulusal bilinçlenmedeki konumunu
gözeterek oluşumuna önayak olduğu kurumlarla, bilim’e
saygısını kanıtladığını belirtmek gerekiyor. Üniversite
Reformu (1933), İstanbul Üniversitesi ile Ankara Hukuk
Fakültesi'nde İnkılâp Tarihi Enstitü'leri açılması (1934),
Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin kuruluşu (1935) v.b.
girişimler de konuya gösterdiği duyarlığın örnekleridir.
Sonuçta, Atatürk; bakış derinliği, Türk Devrimi’ne kaynak
olan düşünce örgüsü ve bunun evrensel boyutlardaki etkileme
gücü ile, çarpıcı bir kişiydi. Atatürkçü görüş ve O’nun
kurumsal simgesi Yeni Devlet’in nitelikleri iç ve dışta çok
sayıda kişi/kuruluşça araştırma/yayın’a konu edildi.
Atatürk’ün kişiliği ile özdeşleşmiş çeşitli olguya ilişkin
olanlar da katılırsa, olağanüstü bir türlenme gösteren
araştırma / yayın birikiminin boyutu daha
belirginleşecektir.
Gotthard Jäschke’nin,
I. Dünya Savaşı sonrası Türkiye’sine ilişkin gelişmeleri
kronolojik çerçevede yansıtan “Dizisi” 3
nde verdiği ve Atatürk/ Cumhuriyet Türkiye’si üzerine
çeşitli ülkelerde yapılmış yayınları içeren “listeler”, bir
bakıma, “Atatürk Bibliyografyası” için başlangıç
sayılabilir. Bibliyografya kavramı ve bu alandaki
“sistematiğin” gereğince algılanamadığı Türkiye’de4
ise ilk adım 1941’de yine bir Avrupalı, Herbert Melzig’in
Atatürk Bibliyografyası ... başlıklı çalışması ile
atıldı.5 Kapsam ve bibliyografya tekniğindeki
eleştirilebilir yanlara karşın, anılan çalışma, “öncü”
Atatürk Bibliyografyası olmanın yanı sıra, genelde, bir
“bibliyografik kaynak”, daha özel anlamda ‘kişi/konu
bibliyografyası’ndan beklenen işlevi başarıyla örnekleme
özelliğini günümüzde de koruyor.
Melzig, “Önsöz”de, Bibliyografya’ nın o sıralar İsviçre ve
Amerika’da yayınlayacağı Çankaya Düşünürü başlıklı
kitap’ta verilmiş “liste”nin tamamlayıcısı ve o’nun işlenmiş
biçimi olduğunu belirterek, şunları amaçladığını söyler:
a)
Atatürk, Kurtuluş Savaşı ve Türk Devrimi üzerine yapılmış
yayınları saptama. Böylece, Türkiye’nin düşün dünyasında
aldığı yer de görülmüş olacaktır.
b)
Türkiye ve dış ülkelerde tarihi araştırmalar için bir kaynak
oluşturma. Bu yoldan, Türk Devrimi’nin evrensel boyutunu
inceleme olanağı sağlanacaktır.
c)
Yetişmekte olan gençlik için bir “kılavuz” ortaya koyma.
Bunun sonucu, Türk Devrimi üzerine daha çok “şematik”
dersler gören gençler, özellikle bu alanda derinleşme ortamı
bulacaktır.6
1
Yıllar Böyle Geçti... (Milliyet Yayınları, İstanbul
1976), s. 280.
2
Suyu Arayan Adam (Öz Yayınları, Ankara 1959), s.
468-469.
3
Gotthard Jäschke–Erich Pritsch, Die Türkei seit dem
Weltkriege. Geschichtskalender 1918-1928, v.d. Ayrt.
için, bkz.: II. Bölüm, B2
4
Örneğin, ‘herkesçe anlaşılabilir ama oldukça ayrıntılı bir
Atatürk yaşam öyküsü’ verme amacıyla yola çıkıp bunu bizdeki
ölçütleri zorlayarak gerçekleştiren Şevket Süreyya Aydemir,
kaynaklarını ‘sistematik’ olarak tanımlama yerine, kendince
tutarlı nedenlerle, birkaç satırlık açıklama’yı yeter
buluyor. Bkz.: Tek Adam (Remzi Kitabevi, İstanbul
1963-1965), cilt 1, “Önsöz”; cilt 3, s.577.
5
Atatürk Bibliyografyası/Bibliographie/Etude Bibliographique,
Ebedî Şef Atatürk’ün Hayatı, İstiklâl Savaşı ve Türk
İnkılâbı İçin İlmî Rehber [ Zerbamat Basımevi, Ankara
1941],/(Présente par la Dirention Générale de la Presse,
Ankara, Turquie), Ayrt. İçin, II. Bölüm, B1a’
ya bkz. Melzig'in, Bibliyografya'yı, Ankara Halkevi'nde
düzenlenmiş bir sergideki dermeden yararlanarak hazırladığı
belirtilir. Krş.:Faik Reşit Unat, "Muzaffer Gökman: Atatürk
ve Devrimleri Tarihi Bibliyografyası", TTKB 28(109,
1964), s. 173.
6
Anl. kyn., s.5.
Melzig’in çalışması, “bir olgunun çözümlenmesi ve bireşime
ulaşma çabasında konu bibliyografyasının katkısı”; O’ nun,
salt yayın listesi olmaktan öte,
karşılaştırma-eleştiri-yorum inceliği ile, gerçeği arayışta
yol gösterici bir araç niteliği de kazanabileceğini
kanıtlayıcı örneklerdendir. Bu bağlamda başarısı, öncelikle
“Atatürk Yaşam Öyküleri”ne ilişkin değerlendirmesinde
somutlaşıyor. Nitekim, Melzig’e göre, Atatürk
konusundaki tarihi değer yargılarında düşülen yanılgı,
“karşılaştırmalı yaşam öyküleri”nde daha çok göze
batmaktadır.7
Bibliyografya’nın,
içeriği üç katı aşan oranda genişletilerek (240-732) 1944’te
yeniden yayınlanmasından8 bir yıl sonra Faik
Reşit Unat, Atatürk’le ilgili yayınları derleme zorunluğunu
şöyle vurgulamakta: “Türk Devrimi’nin büyük yapıcısının
hayatını en büyük noktalarına kadar incelemek ve yarattığı
eseri bütün özellikleriyle kavramak için, Atatürk hakkında
yazılan ve söylenen her şeyi bilmek ve öğrenmek ihtiyacında
olduğumuz şüphesizdir. Henüz üzerinde yeter derecede durmağa
imkân bulamadığımız bu konuda da, gerekli çalışmalara derhal
başlamak ve hangi dilde olursa olsun, dünyanın neresinde
bulunursa bulunsun onunla ilgili bütün neşriyatı eksiksiz
olarak toplamak Atatürk’e olan sonsuz minnettarlığımızın
bize yüklediği vazifelerden biridir.”9 Unat’ın
bu konudaki duyarlığı çeşitli kaynaklarda vurgulanmıştır.
Bunlardan, 1945 ya da sonraki yıllarda, Atatürk ve Türk
İnkılâbı Bibliyografyası’nı oluşturma çabası içine
girdiği anlaşılıyor. Bizde Atatürk üzerine yapılmış kapsamlı
çalışmalardan olan ve hazırlayıcıları arasında Unat’ın da
bulunduğu İslâm Ansiklopedisi/ “Atatürk” maddesi sonunda
verilmiş “yayın” listesinde (1950), söz konusu
Bibliyografya’nın “İstanbul(da) basılmakta” olduğu
yolunda bilgi vardır.10 Birkaç yıl sonra,
Muharrem D. Mercanlıgil, Atatürk’e yönelik bibliyografik
çalışmalara değinirken, “...Melzig’in ...
Bibliyografyası’dan başka ... Faik Reşit Unat’ın, Millî
Eğitim Vekilliği binası yangınında yiten (yayınlanmamış) bir
bibliyografyası...” bulunduğunu11 yazmakta. Ölümü
üzerine çıkan bir makalede de, “... bizde Atatürk
Bibliyografyası meydana getirmeğe teşebbüs eden ilk kişinin
o olduğu sanıldığı; bu Bibliyografya’nın basılmış formaları
ve hazırlık fişlerinin Millî Eğitim Bakanlığı yangınında
kaybedilmesi ile...teşebbüsün akamete uğradığı..12
belirtilir. Sami N., Özerdim de, Unat’ı “...Atatürk
Bibliyografyası” konusunda ilk girişimi yapmış, ... ancak,
kitapları ve notları Milli Eğitim Bakanlığı yangınında
yandığı için bunu gerçekleştiremeyen ...” kişi olarak anar.13
Nitekim Türk Tarih Kurumu’nun 1940 yılı etkinliklerine
ilişkin Rapor’da , “ o yıl basılmak üzere matbaaya verilmiş
eserler” arasında Unat’ın Atatürk Bibliyografyası da yer
alıyordu.14 Unat, Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası (1963) başlıklı Çalışma'yı
değerlendirirken şunu vurguluyor:15 “Bu alanda
bugüne kadar yapılmış olan kitap halindeki başlıca
çalışmaları hatırlatmakta fayda görmekteyim. Bu konudaki ilk
eserin hazırlayıcısı sıfatıyla, bu satırların yazarı, Türk
Tarih Kurumu yayınları planında adı gösterilmiş bulunan,
birkaç yıllık devamlı bir çalışmanın mahsulünü, maalesef bir
yangınla kül olduğunu görmek talihsizliğine uğramış
kimsedir...”
Atatürk’e ilişkin bibliyografik etkinlikler arasında,
özellikle iç ve dışta yarattığı yankı nedeniyle, ilgi çeken
bir diğer çalışma Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası oldu. Bu ilgi, temelde, tür ve sayı
olarak gösterdiği artış yüzünden izlenmesi giderek güçleşmiş
Atatürk yayınlarını toplayıcı bir kaynağa olan gereksinmenin
sonucudur. Çünkü, saptanabildiği kadarıyla 1944’te 732 olan
yayın sayısı (Melzig), 1950 sonlarına doğru 1000’i geçmişti
(Durusoy-Gökman). Bibliyografya, başlıca, bir derleme
(Beyazıt Devlet) kütüphanesi’ne özgü olanaklar kullanılarak
hazırlandığından içeriği, beklentiye belli ölçüde karşılık
vermiştir.16 Ne var ki, düzenli olmasa da, zaman
zaman yeni basılarla güncelleştirilmeye çalışılan
Bibliyografya’nın17 sağlıklı bir izleme
yöntemi ve tanımlama yeteneğine sahip olduğu söylenemez.
İzleme konusunda, özellikle, herhangi bir nedenle
derlenememiş Atatürk yayınlarının çokluk kapsam dışı kalışı;
başka ülkelerde yapılmış Atatürk yayınları açısından da,
yabancı bibliyografik kaynakları gereğince denetleyememeden
ileri gelen eksiklikler gözlenir. Bibliyografik
tanımlamadaki başarısızlık ise, yayınların kimliklenmesinde,
çoğu kez, Beyazıt Devlet Kütüphanesi kataloğu’na bağlı
kalınmasından kaynaklanagelmiştir. Oysa, amacı gözönüne
alınırsa, kütüphane kullanımı için düşünülmüş kimlik
tanımlaması ile bir bibliyografya’nın gözetmesi zorunlu
“kimlikleme modeli” arasında, gerek biçim gerekse
irdelenecek bibliyografik öğelerin niteliğinde kimi
başkalaşmalar olması doğaldır. Daha somut bir anlatımla,
ülkemizde çok sık başvurulan bu “hazırlama” yöntemi,
kütüphane kataloglarındaki (gerçek yayın sayısı; türü;
yazar, başlık; bası; yayın yeri, yayınlayan, yayın tarihi;
yollamalar v.b. öğelerle ilgili) boşluk ya da yanlışların
bibliyografyalara da yansımasını kaçınılmaz kılıyor.
7
Değerlendirme için, ayr., II. Bölüm. B1a’da bu
yayınla ilgili olarak verilmiş Tanıtma/Eleştiri’lere
de bkz.
8
Atatürk Bibliyografyası, Yeni Türkiye’nin Siyasî
Bibliyografyası/Bibliographie Universelle de la Turquie
Nouvelle.
Ayrt. için, bkz.: II. Bölüm, Anl.y. Unat'a göre,
tanıtılan yayın sayısı ilk bası için 227, ikincisi içinse
727'dir. Anl.y.
9
“Atatürk Hakkında Yapılan Yayınlara Toplu Bir Bakış”,
Ulus, 10 Kasım 1945, s.4.
10
Cilt 1, s.804.
11
Atatürk ve Devrim Kitapları Kataloğu, s.7, Ayrt. için,
II. Bölüm, Bıa’ya bkz.
12
“Faik Reşit Unat da Öldü”, KB Yeni Seri (10/34,
1964), s.3.
13
“Atatürk Devrimi İçin Bir Bibliyografya”, s.449. Ayrt. İçin,
II. Bölüm, B1c’ ye bkz. Yangın'ın çıkış
tarihini Nail Bayraktar 24 Aralık 1947 olarak belirliyor:
"1944 Yılında Eski Milli Eğitim Bakanlığı Binası Cilt
Atölyesinde İken Yanmış Olan Fihristlerin Listesi", TKü
6 (1, 1992), s. 4-9.
14
TTKB 6(21–22, 1945), s. 129.
15
Unat, Anl.m. s.173. Yangın'da, 'Atatürk
Bibliyografyası'nın on formayı aşkın Türkçe kesimi, forma ya
da kolon haline getirilmiş yabancı dillerdeki bölümleri;
düzeltme ve ekleri yapılmış provaları ile bunların aslını
oluşturan fiş ve notlar yitmiştir. Anl. y. Krş.:
TTKB 28(111, 1964), s. 509.
16
Atatürk ve Devrimleri Tarihi Bibliyografyası’ nın öncüsü
sayılabilecek Atatürk ve Devrimleri Bibliyografyası’nda
listelenmiş 1000 dolayındaki (1049?) yayından (140’ı
dışında) kalanının çoğu da Beyazıt Devlet Kütüphanesi’ne bu
yoldan girmiş yayınlardı.
17
“Bası”lara ilişkin ayrt. için, bkz.: II. Bölüm, Bıa.
Atatürk ve Devrimleri Tarihi Bibliyografyası’nı,
yayın izleme ya da bibliyografik tanımlamada uyguladığı
yöntem ve kurallardaki yetersizlik kadar izleyegeldiği
“güncelleştirme” yöntemi de etkilemektedir. İlkin, her
“güncelleştirme” ile kapsam ve sonuçta fizik yapı olarak
başkalaşan Bibliyografya’nın yaşadığı evrimi
anlatım yolunun, “ilâveli 2. Bası/Second printing (Revised)”
örneğindeki gibi olmadığını söylemek gerekir. Bibliyografik
kurallar, böyle durumlarda, baskı/basım (printing) değil,
bası (edition) teriminin kullanılmasını öngörür. Ancak, asıl
önemlisi, 1957’de bir “Sergi kataloğu” oluşturmak amacıyla
yapılmış çalışmayı genişletip yenilemek üzere
gerçekleştirilen basıların, kullanıcıya, “yayınları bir
bibliyografyanın sağlaması beklenen rahatlıkla izleme
olanağı” vermeyişidir. “İlâveli bası”, “Ek Cilt”, cilt
sonuna “Ek Bölüm” katma biçimindeki uygulama, beklenenin
tersine, kullanımda önemli güçlüklere yol açmakta.
Atatürk Bibliyografyası
oluşturmaya yönelik çabaların ilginç bir diğer ürünü 1970’e
doğru ortaya çıkmıştır. Atatürk üzerine bibliyografya
hazırlamanın güçlüğüne, hem biçim hem de öze ilişkin ayrıntı
bilinci ile, belki de ilk kez, söz konusu çalışmada Sami N.
Özerdim değinir. Atatürk Devrimi İçin Bir
Bibliyografya18 başlığı altında yayınlanan
Çalışma, bugün de türünün en kapsamlı “kapalı bibliyografya”
örneği durumunda. Türkçe ve yabancı dillerde yapılmış
yayınlardan beş yüzü aşkınının özenle sınıflandırılıp
kimliklendiği Bibliyografya’yı asıl ilgi çekici
kılan, sonraki çalışmalar için bir tür “rehberlik” gibi
tanımlanabilecek bu yanı olmalıdır.
18
Bkz.: II. Bölüm, Bıc.
Bir
“Atatürk Bibliyografyası”nı anlamlı kılacak nitelikler
arasında, “temel bibliyografik öğelerin belirlenmesini
amaçlayan” irdelemeyi, “içerik tanımlayıcı/eleştirel
açıklamalarla besleyen notların” yer aldığı da vurgulanmalı.
Türker Acaroğlu’nun 1981’de yayınlanan Açıklamalı Atatürk
Kaynakçası, 19 bu çizgide bir deneme niteliği
taşır. Atatürk, Kurtuluş Savaşı, Devrimler ve Türkiye
Cumhuriyeti üzerine Türkçe ve yabancı dillerde üretilmiş beş
yüz seçme kitap üzerinde duran Kaynakça, yaptığı
açıklama ve alıntılarla, bir “yayın”ın özellikleri
bakımından tanınmasında Bibliyografya’nın sağlayabileceği
olanaklardan birini sergilemiş bulunuyor.
Bu
alandaki son çalışmalardan birisi 1984’de yayınlandı.
Doğumu’nun 100. Yılı’nda yapılmış yayınları belirlemek üzere
Leman Şenalp’çe hazırlanan Atatürk Kaynakçası,20
uyguladığı “yayın saptama yöntemi” ile türünün “birincil
kaynakları” arasına girmekte, kapsadığı dönemle ilgili
olarak sağladığı kimi verilerle de çeşitli konularda
yapılacak değerlendirmeler yönünden önem kazanmaktadır.
Örneğin, 1982 yılı sonuna değin kitaplar; 1980’in son
iki-1982’nin beşinci ayına dek dergiler olmak üzere, 100.
Yıl yayınları (kitap, kitapça, süreli yayın, makale, bildiri
ve şiir) ile sınırlandırılmış olmasına karşın ulaşılan sayı
(7880) dan Atatürk’ün düşünce/kültür yaşamımızı etkileme
gücü üzerine bir öngörüşe varılabilir.
Anlaşıldığı gibi, bizdeki Atatürk Bibliyografyaları’na
daha ilk bakışta, bunların gerek 'oluşum biçimi' gerekse
'gösterdikleri ayırıcı nitelikler'e ilişkin düşündürücü
belirtiler ortaya çıkmakta. Herşeyden önce, özde kişisel
girişim ürünü olan Atatürk Bibliyografyaları kurumsal
desteği ancak yayın aşamasında bulabilmişlerdir. Ülkemizde
böylesi destek sağlamanın güçlüğü de biliniyor. Öyleyse,
Atatürk Bibliyografyası’nı oluşturma işinin, Atatürk
Araştırmaları’nı 'yasa gereği yürütme görevi üstlenmiş'
bir kuruluşca ele alınıp yine o’nun gerçekleştireceği
Atatürk Dokümantasyonu’nun çekirdek birimi olarak
örgütlendirilmesi yerinde olur. Evrensel niteliği,
Atatürk Bibliyografyası’nı ya salt ülke yayınlarından ya
da bunlara (varlığı kimi zaman sabır kimi de rastlantı
sonucu öğrenilebilen) birkaç yabancı ürünü katarak oluşturma
girişimlerini verimsiz kılmaktadır. Şükranla anılacak
çabalara karşın, O’nun kişiliğine yaraşır bir
Bibliyografya’dan bugün de yoksun oluşumuz bunun en
inandırıcı kanıtı değil mi?
19
Ayrt. için, II. Bölüm, Bıa’ya bkz.
20
Bkz.: II. Bölüm, Bıa.
II
‘Bibliyografik Etkinlik Konusu Olarak’
ATATÜRK
(Seçme Bibliyografya/Yayın Tarihi’ne Göre)
A.
ATATÜRK BİBLİYOGRAFYALARI’nın BİBLİYOGRAFYASI
A1.
Türkiye’de
A1a. Açık/Kitap-Makale Biçiminde
Özerdim, Sami N., “Bir Atatürk
Bibliyografyası Hazırlanırken I : Atatürk
Bibliyografyaları,”
YP I (2,1953),s.5
“Atatürk Bibliyografyalarının
Bibliyografyası,” KB 1 (1, 1960), s.6-7.
Özerdim, Sami N., “Atatürk Bibliyografyaları
Bibliyografyası,” YY 8 (11.1963), s. 352- 353.
Cunbur, Müjgân, “Atatürk
Bibliyografyaları,” HD 2 (19, 1968), s. 14-15.
Atatürk Bibliyografyalarının
Bibliyografyası -Açıklamalı- (Millî Kütüphane, Ankara
1981).16s.
Karlıklı, Yücel, “Atatürk ve Türk Devrimi Bibliyografyaları
Bibliyografyası,” İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri
ve Inkılâp Tarihi Enstitüsü Yıllığı 4 (1989), s.139-156.
A1b.
Kapalı/Bir Diğer Yayın İçinde
Mercanlıgil, Muharrem D., “Birkaç Söz,” Atatürk ve Devrim
Kitapları Kataloğu, (Bitlis İli Kültür ve Eğitim
Derneği, Ankara 1953), s.6-8.
Gökman, Muzaffer, “XL. Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti ile
İlgili Bibliyografyalar ve Kitap Eleştirmeleri,” Atatürk
ve Devrimleri Tarihi Bibliyografyası (Millî Eğitim
Bakanlığı, Ankara 1963), s. 341-342.
Mercanlıgil, Muharrem D., “Atatürk Yayınları,” YY8
(11, 1963), s.327.
Gökman, Muzaffer, “XXXVI. Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti ile
İlgili Bibliyografya ve Kitap Eleştirmeleri / Bibliography
and Criticism Relating with Atatürk and the Turkish Republic,”
Atatürk ve Devrimleri Tarihi Bibliyografyası /
Bibliography of the History of Atatürk and His Reforms.
İlâveli 2. Bası / Second Printing (Revised). (Millî Eğitim
Bakanlığı, Ankara 1968), s.533-536.
Özerdim, Sami N., "Atatürk Devrimi İçin Bir
Bibliyografya/Bibliyografyalar", Atatürk'e Saygı (Türk Dil
Kurumu, Ankara 1969), s. 451-452.
Tütengil, Cavit Orhan, Atatürk'ü Anlamak ve Tamamlamak
(Varlık Yayınevi, İstanbul 1975), s. 157-158.
Özerdim, Sami, N., "Türkiye'de Bibliyografya: Atatürk-Yeni
Türkiye," A.Ü.SBF. BYYOY 1979 (Ankara, 1979), s.173.
Gökman, Muzaffer, "XXXVI. Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti ile
İlgili Bibliyografya ve Kitap Eleştirmeleri/Bibliography and
Criticism of Books Relating...", Atatürk ve Devrimleri
Tarihi Bibliyografyası I/Bibliography of ... İlaveli 3.
Bası / Third Printing (Revised). (Kültür Bakanlığı, Ankara
1981), s. 817-824.
Şenalp, Leman, “Kaynak Yayınlar,” Atatürk Kaynakçası, I.
Doğumunun 100. Yılında Yayınlanan Kitaplar, Broşürler,
Dergi Makaleleri, Bildiriler, Şiirler (Türk Tarih Kurumu,
Ankara 1984). S.253-255;319.
A2.
Dışarıda
Hazai,
György / Barbara Kellner-Heinkele, “Atatürk-Bibliographien,”
Bibliographisches Handbuch der Türkologie. Eine
Bibliographie der Bibliographien vom 18. Jahrhundert bis
1979.Band I Akadémiai Kiado / Otto Harrassowitz,
Budapest / Wiesbaden, 1986 - ), s.495-497, (Band XXX in der
Reihe ‘Bibliotheca Orientalis Hungarica’). 18. Yüzyıl’dan
1979’a değin Türkoloji alanında yayınlanmış
bibliyografyaların bibliyografik elkitabı olmak gibi
etkileyici bir amaç güden bu kaynak, Atatürk’e ilişkin
bibliyografik yayınlar konusunda, ne Türkoloji dalı ne de
Atatürk adı’nın ağırlığını karşılar yetkinlikte. Çalışma’da
kapsadığı belirtilen zaman dilimi içinde yayınlanmış değişik
türdeki Atatürk bibliyografyalarını izleme ve tanıtımda,
gerek nicelik gerekse nitelik yönünden, önemli boşluklar
var. Atatürk bibliyografyalarından ancak bir bölümünün
verilebilmiş olması yanında bunların bibliyografik
tanımlaması da, yazar adından başlayarak/ 2492 : S.
N. Özerdim (gerçekte, Muhaddere N. Özerdim); yayın yılı
/ 2472: 1943 (gerçekte, 1941); yayını birkaç sayı sürmüş
‘makale bibliyografyalar’da, başlama – bitiş sayılarının
saptanması / 2481: 10, 18.345.1952 (gerçekte,
18.344.1952’den başlayıp, düzenli olmayan aralıklar ve
başlık değişikliğiyle 23.429.1957’ye dek sürmektedir); 2487
: KB, 1.3.1961/1.4.1961 (gerçekte, 1.1.1960,
ı.2.1960, 1.3.1961, 1.4.1961); 2499 : BTTD,
11.62.1972/11.63.1972 (gerçekte, 11.62.1972’den 12.66.1973
sayısına dek) ya da kimi kimliklerdeki yazar ve sayfa
belirlemesi/ 2494: TD, 15.170.1965. 110-119
(gerçekte, Sami N. Özerdim, 15.170.1965. 116-119)’nda
gözlenen eksik ve yanlışlar nedeniyle yer yer tutarsız
kalıyor.
B.
ATATÜRK BİBLİYOGRAFYALARI
B1.
Türkiye’de
B1a.
Açık/Kitap, Kitapça Biçiminde
Onun için Yazılanlar Söylenenler, 10/23.11.1938-(CHP
Fatih Halkevi, İstanbul 1938). 480s. (10.11.1938/23.11.1938
günleri arasında çeşitli gazete ve dergilerde yayınlanmış;
ilk izlenimleri yansıtma nedeniyle ilgi çeken 95 yazı.
Sırasıyla başlık, yazar ve yayının (gazete ya da dergi)
belirtildiği yazılar, zamandizimi uyarınca, yazar adı
–yazarı belli değilse – gazete/dergi adı gözetilerek
abecesel olarak verilmiştir.)
Tanıtma/Eleştiri
: Acaroğlu, AAK II, s. 926.
Melzig, Herbert, Atatürk Bibliyografyası / Bibliographie
/ Etude Bibliographique. Ebedî Şef Atatürk’ün Hayatı,
İstiklâl Savaşı ve Türk İnkılâbı İçin İlmî Rehber [Zerbamat
Basımevi / Présenté par la Direction Générale de la Presse),
Ankara 1941] . 143 s.
Tanıtma / Eleştiri
: Acaroğlu, AAK I, s. 62-66; Soysal, TD
46 (373, 1983). s. 44-51. Bu Bibliyografya’ya ekler
için, bkz.: B1b, W. Eberhard.
Melzig, Herbert, Atatürk Bibliyografyası. Yeni Türkiyenin
Siyasî Bibliyografyası / Bibliographie Universelle de la
Turquie Nouvelle. 2. Tabı / Deuxième Edition (Ülkü Kitap
Yurdu, İstanbul 1944), 223 s.
Tanıtma / Eleştiri
: Vâ – Nû, Akşam, 10 Teşrinisani 1944, s. 3; Acaroğlu,
Anl. y.; Soysal, Anl. y.
Mercanlıgil, Muharrem D., Atatürk ve Devrim Kitapları
Kataloğu / Catalogue des Ouvrages Concernant Atatürk et la
Révolution Turque / Catalogue of Books On Atatürk and the
Turkish Revolution / Verzeichnis der Bücher über
Atatürk und die Türkische Revolution (Bitlis İli Kültür
ve Eğitim Derneği, Ankara 1953). 96 s.
Tanıtma / Eleştiri
:
Özerdim, TKDB 2 (1, 1953), s. 53-54.; Artam, Yeni
Ulus, 1 Şubat 1954, s. 2; Özerdim, TD 3 (28,
1954), s. 240-241; Tuncor, İÖ 20 (377, 1954), s. 15;
Acaroğlu, AAK I, s. 171-174.
Özerdim, Sami N., 10 Kasım 1953’te Atatürk İçin Yayınlar
(Emek Basım-Yayınevi, Ankara 1954), 3 s.
Şahin, Mustafa – Osman Işık, 19. Ölüm Yıl Dönümü
Münasebetiyle Türk Basınında Atatürk [y.y., d.t. 1958 ],
159 s. (1957’de, gazete ve dergilerde Atatürk üzerine
yapılmış yayınları (makale, şiir) toplama amacı güden :
yazıların, yayınlandıkları gazete ya da dergi adına göre
abecesel sırada verildiği bir derleme.)
Tanıtma / Eleştiri
: Acaroğlu, AAK II, s. 924-925.
1957/1981 Durusoy, M. Orhan – M. Muzaffer Gökman, Atatürk
ve Devrimleri Bibliyografyası (Türkiye İş
Bankası, Ankara 1957), 144 s. Gerçekte ‘bibliyografya’ değil
‘sergi rehberi’nden ‘toplu katalog’a dönüştürülmüş;
özellikle Atatürk ve Devrimleri Tarihi Bibliyografyası’na
başlangıç olmak nedeniyle anılmaya değer bir çalışma.
Eski-yeni harfli Türkçe ve yabancı dillerde,
Atatürk/Devrimler üzerine yapılmış 1049 yayını (iki
bölüm’de; yazar / başlığa göre abecesel sıra uyarınca ve
bulundukları kütüphanedeki yer numarasını da belirterek)
listeler. Konu, kapsam ve biçim açısından.
Tanıtma / Eleştiri
: Özerdim, TD 7 (74, 1957), s. 66-70; Salgır, TKDB
6 (4, 1957), s. 115-126; Sılacı, Y 8 (143, 1957), s.
7; Krieev, PV (3, 1960), s. 289-290.
Gökman, Muzaffer, Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası(Millî Eğitim Bakanlığı, Ankara 1963), VI
+ 432 s. Bu bası’yla ilgili olarak, Kutay, ‘Okuyacağınız Bir
Tarih Kitabı’ başlığı altında: “... Gökman’ın yığın yığın
kitapları böylesine bir lâboratuvar tahlîlinden geçirmiş
eseri...(ne)... (Millî Eğitim Basımevinin dikkatli baskısı
mazrûf’a lâyık bir zarf olmuştur. ...” derken, Unat, “...
konuyla bağlantısı pek kurulamayan bazı yayınların da
Bibliyografya’da yer aldığı...” nı vurguluyor.
Tanıtma / Eleştiri
: Acaroğlu, Milliyet, 14 Mayıs 1963, s. 4; Göyünç,
TK (14, 1963), s. 83-84; Dinçer, KB Yeni Seri
(7/31, 1964), s. 8; Göyünç CT 1 (2, 1964), s.
312-314; Kutay, TaK I (1, 1964), s. 80;
Selçuk, Cumhuriyet, 20 Mart 1964, s. 2, Unat, TTKB
28 (109, 1964), s. 173-176; Itzkowitz, AHR 70 (3,
1965), s. 878-879; Kitaplar Arasında 44 Yıl.
Muzaffer Gökman’ın Anıları, ... (Eğitim-Öğrenci
Yayınları, İstanbul 1977), s. 184-196.
Gökman, Muzaffer, Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası, İlâveli 2. Bs. (Millî Eğitim Bakanlığı,
Ankara 1968-1974), 2 cilt.
Tanıtma /Eleştiri
: Hızlan, Yeni Gazete, 15 Kasım 1968, s. 4;
Milliyet, 27 Kasım 1968, s. 6; Tunçkol, YY 13
(11, 1968), s. 390; Özerdim, V 36 (733, 1969), s. 18;
Anl. yzr., TTKB 33 (129, 1969), s. 123-124; Öztuna,
HTM 4 (12, 1969), s. 95; Güreli, (Bayram Gazetesi,
İstanbul 25 Aralık 1974, s. 9; Özerdim, TD 31 282,
1975), s. 236-237; Yüksel, HTM 2 (7, 1975). s. 94;
Dumont, T 3 (1, 1976), s. 275-277; Acaroğlu, AAK I,
s. 177-180; Tuncel, TTKB 47 (187, 1983), s. 877-878.
Gökman, Muzaffer, Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası I/Bibliography of the History of
Atatürk and His Reforms. İlâveli 3. Bası / Third Printing (Revised).
(Kültür Bakanlığı, Ankara 1981). XXIV + 1038 s.
Tanıtma
: Özerdim, TD 43 (359, 1981), s. 316-317.
Gökman, Muzaffer, Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası II/Bibliography of the History of
Atatürk and His Reforms. İlâveli 2. bası/Second Printing (Revised).
(Kültür Bakanlığı, Ankara 1981). 790 s.
Tanıtma
: Arolat, MA (16 Ocak 1983), s. 21; Hürriyet,
15 Haziran 1982, s. 9.
1958
Özerdim, Sami N., 10 Kasım-31 Aralık 1938 Günlerinde Türk
Basınında Atatürk İçin Yazılmış Yazıların Bibliyografyası
(Türk Tarih Kurumu, Ankara 1958), 240 s.
Tanıtma / Eleştiri
: Cunbur, TD 8 (86, 1958), s. 93-95; Duranoğlu, V
26 (489, 1958), s. 15; Mercanlıgil, TKDB 8 (1, 1959),
s. 80-83; Acaroğlu, AAK II, s. 914-915.
Şenalp, Leman, Cumhuriyetimizin 50. Yılı Bibliyografyası
ve Elli’nci Yılla İlgili Çalışmalar (İstanbul
Üniversitesi, İstanbul 1975). 182 s.
Tanıtma
: Acaroğlu, AAK I, s. 462-463.
Acaroğlu, Türker, Açıklamalı Atatürk Kaynakçası
(Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları İş Türk Limited
Şirketi, Ankara 1981). 2 cilt.
Tanıtma : Yeni Ortam,
17 Kasım 1973, s. 7; Binyazar, TD 43 (356. 1981), s.
110-111; Uyguner, TD 43 (359, 1981), s. 317, K
1 (6, 1982), s. 18.
Atatürk’ün Ekonomik ve Sosyo-Ekonomik Görüşleri ile ilgili
Makale ve Kitaplar Bibliyografyası
(Maliye Bakanlığı, Ankara 1981), 52 s.
Güreli, Nail, Atatürk’ten Sonra Atatürk ... (Gür
Yayınları, İstanbul 1981). 224 s. 10 Kasım 1938’den ay
sonuna dek geçen sürede 70’i aşkın yazarın Atatürk için
yazdıklarını: başlık/yazar ve yazının yer aldığı süreli/yazı
metni ve yayınlandığı tarihi belirterek, listeler.
Şenalp, Leman, Atatürk Kaynakçası (Türk Tarih Kurumu,
Ankara 1984). 2 cilt.
Tanıtma
: Uyguner, GK (23, 1985), s. 49-50.
Toplu, Mehmet, 29 Ekim ve 10 Kasımla İlgili Gazete
Makaleleri Bibliyografyası. Bitirme Tezi (A.Ü. DTCF.
Kütüphanecilik Bölümü, 1984). 101 y. (Cumhuriyet, Hürriyet,
Ulus Gazeteleri Taranmıştır.)
Kocatürk, Utkan, Doğumundan Ölümüne Kadar Kaynakçalı
Atatürk Günlüğü (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları,
Ankara 1988). XXII + 432 s.
Atatürk’le ilgili tarih ve olayları bunlara ilişkin
yayınlarla birlikte yansıtması bakımından ‘bibliyografik’
yönü de olan bir çalışma.
Bıb.
‘Makale Bibliyografya’ Olarak
1941-1957 Eberhard, W., “Yeni Türkiye ve Çin: Atatürk
Bibliyografyası’na İlâve,” Çev.: İkbal Berk (Argon) TTKB5
(20, 1941), s. 625-633. 1927-1937 yılları arasında Çin’de
Atatürk ve Yeni Türkiye üzerine yayınlanmış (kimi özgün
kimisi çeviri) altı kitabın tanıtımı.
Unat,
Faik Reşit, “Atatürk Hakkında Yapılan Yayınlara Toplu Bir
Bakış,” Ulus, 10 Kasım 1945, s.4.
Mercanlıgil, Muharrem D., “Atatürk’ün İlk Matbu Eserleri,”
Ü III. Seri (44, 1950), s. 12-13.
Tuncor, F.Ragıp, “Atatürk’ün Yazdığı, Tercüme Ettiği
Kitaplarla Nutuk, Hitabe ve Vecizeleri,” İÖ 18(344,
1952), s. 13.
Tuncor, F.Ragıp, “Yurt İçinde ve Dışında Yabancı Dillerde
Atatürk Hakkında Yayımlanan Eserler,” İÖ 18(344,
1952), s. 13-15.
Tuncor, F. Ragıp, “Atatürk’e Ait Eserlerin Bibliyografyası,”
İÖ 18 (345, 1952), s. 8-9.
Tuncor, F. Ragıp, “Atatürk Bibliyografyası (Atatürk
Kütüphanesi) : Atatürk’ün Yayınlanmış Olan Beyannâme, Nutuk,
Hitâbe ve Vecizeleri,” İÖ 21(396, 1955), s. 14-15.
Tuncor, F. Ragıp, “Atatürk Bibliyografyası (Atatürk
Kütüphanesi),” İÖ 21 (399, 1955); (400, 1956);(402,
1956); (404, 1956); (405, 1956).
Tuncor, F.Ragıp, “Atatürk Bibliyografyası (Atatürk
Kütüphanesi) – Yabancı Dillerde Yayımlanmış Olan Atatürk ve
Devrim Kitapları – Fransa,” İÖ 22 (410, 1956); (412,
1956).
Tuncor, F. Ragıp, “Atatürk Bibliyografyası (Atatürk
Kütüphanesi) – Mısır / İsveç / Rusya / Macaristan /
Bulgaristan / Polonya / Çekoslovakya / Yugoslavya /
Yunanistan / Arnavutluk / Çin / Japonya / Letonya-,” İÖ
22 (421, 1957), s. 15-16.
Tuncor, F. Ragıp, “Atatürk Bibliyografyası (Atatürk
Kütüphanesi) – Suriye / Lübnan / İran / Danimarka /
Avusturya / İtalya / Amerika / Almanya-,” İÖ 23 (428,
1957), s. 13-14.
Tuncor, F. Ragıp, “Atatürk Bibliyografyası (Atatürk
Kütüphanesi) – Almanya / İngiltere,” İÖ 23(429,
1957), s. 13-14.
1953
Mercanlıgil, Muharrem D., “Büyük Nutkun Çeşitli Basımları,”
D 1(5-6, 1953).
Özerdim, Sami N., “Atatürk İçin Yayınlar (10.11.1953),” E
(4, 1953), s. 4.
Özerdim, Sami N., “Bir Atatürk Bibliyografyası Hazırlanırken
II : Türkçe Ansiklopedilerde ve Ansiklopedik Sözlüklerde
Atatürk Maddeleri,” YP I (3, 1953), s. 5-7.
Özerdim, Sami N., “Bir Atatürk Bibliyografyası Hazırlanırken
III : Türk Devrimi ve Kemalizm Üzerine Genel Eserler,” YP
I (4, 1953); (5, 1953); (6, 1953); (7, 1953); (8, 1953).
Şahingiray, Özel, “Türk İnkılâbı Tarihi Hakkında
Bibliyografya, I, “YP I (16, 1954), s. 1-5.
Şahingiray, Özel “Türkiye Büyük Millet Meclisi (Kütüphanesi)nde
Türk İnkılâbı Tarihi Bibliyografyası, “ YP I
(17, 1954); (18, 1954); (19, 1954); (20, 1954); (21, 1954);
(23, 1954); (27, 1954).
Şahingiray, Özel, “İzmir Milli Kütüphanesinde Türk İnkılâbı
Tarihi Bibliyografyası”, YP I (28, 1954); (29,
1954); (30, 1954); (31, 1954).
Şahingiray, Özel, “Türk İnkılâbı Tarihi Bibliyografyası,”
YP I (35, 1954), s. 3.
Şahingiray, Özel, “Celâl Bayar’ın Şahsî kütüphanesindeki
Atatürk ve İnkılâpla İlgili Kitaplar : Türk İnkılâbı Tarihi
Bibliyografyası,” YP I (37, 1954); (38, 1954);
(39, 1954); 2 (40, 1954); (41, 1954); (42, 1954); (43,
1954); (44, 1954); (45-46, 1954).
Acaroğlu, Türker, “Atatürk Hakkında Fransızca Neşriyat,”
Vatan, 10 Kasım 1955, s. 5-7.
Acaroğlu, Türker, “Atatürk Hakkında Son Aylarda Çıkan
Kitaplar,” Dünya, 10 Kasım 1955. S. 2-11.
Özerdim, Sami N., “Atatürk Kütüphanesi, “ TD 5 (50,
1955), s. 115-118.
Özerdim, Muhaddere N., “Türkiye Hakkında İki Çince Kitap,”
TTKB 20 (80, 1956), s. 755-762.
Özerdim, Sami N., “Atatürk Kütüphanesinin İkinci On Kitabı,”
TD 6 (62, 1956), s. 126-128.
Özerdim, Sami N., “1958 Yılında Atatürk İçin Yayınlar,”
TD 8 (88, 1959), s. 230-232.
Özerdim, Sami N., “1958 Atatürk Yayınlarına Katılacak İki
Kitap,” TD 8 (89, 1959), s. 284.
Özerdim, Sami N., “Atatürk İçin Yeni Eserler,” TD 9
(98, 1959), s. 64-67.
Arar
, İsmail, “Atatürk, Kurtuluş Savaşı, Devrimler ve Cumhuriyet
İle İlgili Anılar,” KB 1 (1, 1960), s. 14-16.
1960/1961 Arar, İsmail, “Atatürk İçin Anı Kitapları
Bibliyografyası,” KB 1(1, 1960); (2, 1960); (3,
1961); (4, 1961).
Özerdim, Sami N., “Atatürk İçin Yayınlar,” TD 9 (100,
1960), s. 216-218.
Atatürk İçin Yayınlar,” TD 9(102, 1960), s. 322-323.
Arar,
İsmail, “Atatürk Bibliyografyasına Ekler,” KB 1 (12,
1961), s.7.
Özerdim, Sami N., “Atatürk İçin Yeni Yayınlar,” TD
10(112, 1961), s. 222-225.
Arar,
İsmail, “1961 ve 1962 Yıllarında Atatürk İçin Yeni
Yayınlar,” KB 2 (22-23, 1962), s. 14-16.
Özerdim, Sami N., “1960’ta Atatürk İçin Yayınlar” TD
11 (124, 1962), s. 252-254.
1963/1964 Mercanlıgil, Muharrem, “Atatürk Yayınları, I/II/III,”
YY 8 (11, 1963); (12, 1963); 9(1, 1964).
Özerdim, Sami N., “Atatürk İçin Kitaplar,” Ulus, 11
Kasım 1963, s.4.
Özerdim, Sami N., “Atatürk İçin Kitaplar,” Ulus, 18
Kasım 1963, s.4.
Özerdim, Sami N., “Atatürk ve Yabancılar,” TD 13
(146, 1963), s. 107-110.
Özerdim, Sami N., “Yirmibeş Yılın Hesabı,” V 31 (609,
1963), s.7.
Özerdim, Muhaddere N., “Cumhuriyetin Kuruluşundan Sonra
Çinli Tarihçilerin Atatürk’le İlgili Yazıları,” TD 14
(158, 1964), s. 89-92.
Özerdim, Sami N., “1964’te Atatürk İçin Yayınlar,” TD
14 (158, 1964), s. 93-95.
Özerdim, Sami N., “1964’te Atatürk Yayınları,” TD 14
(161, 1965), s. 402-404.
Özerdim, Sami N., “Atatürk Yayınları,” TD 15 (170,
1965), s. 116-119.
Özerdim, Sami N., “Atatürk ve Devrim İçin Yayınlar,” TD
16 (182, 1966), s. 153-156.
Özerdim, Sami N., “Atatürk, Kurtuluş Savaşı, Türk Devrimi
Konulu Yayınlar,” TD 17(194, 1967), s. 175-178.
Özerdim, Sami N., “Atatürk Konusunda Son Yılların
Yayınları,” S 10 (101, 1970), s. 62-64.
“Atatürk ve Kemalizm İle İlgili Sovyet Yayınları,” BTTD
9 (50, 1971), s. 44-46.
1972/1973 Acaroğlu, Türker, “Atatürk Bibliyografyası,”
BTTD 11 (62, 1972); (63, 1972); 12 (64, 1973); (65,
1973); (66, 1973).
Acaroğlu, Türker, “Atatürk’le İlgili Yayınlar,” TD 27
(254, 1972), s. 215-219.
Ataöv,
Türkkaya, “Sovyetler Birliği’nde Türkoloji Çalışmaları,”
A.Ü. SBFD 27 (1, 1972), s. 25-52.
“Atatürkle İlgili Çocuk Kitapları,” Cumhuriyetin 50.
Yılında Kitap Haftası, 11-17 Kasım 1973 (Başbakanlık
Kültür Müsteşarlığı Kütüphaneler Genel Müdürlüğü, Ankara
1973), s. 15.
Acaroğlu, Türker, “Bulgaristan’da Atatürk Üzerine
Araştırmalar,” TD 40 (339, 1979), s. 370-372.
Binyazar, Adnan, “Atatürk Kitapları,” TD
42(353,1981), s.789-795.
Özerdim, Sami N., “Atatürk Yılında Kitaplar,” ÖD 2
(23, 1981), s. 14-15.
Özerdim, Sami N., “F. R. Atay’ın Atatürk’le, Devrimle İlgili
Yapıtları,” TD 42 (351, 1981), s. 567-569.
Özkaya, Tüten, “Sovyetler Birliği’nde Atatürk Üzerine
Araştırmalar,” TTKB 45 (177, 1981), s. 209-255.
Şimşek, Levent, “Atatürk Yılında Kitaplar,” BÇ, (5,
19891), s.3.
Gönülal, İsmet, “Atatürk ve Atatürk İlkeleri Hakkında Kısa
Bibliyografya,” ME (57, 1982), s. 47-51.
Özerdim, Muhaddere N., “Çinli Yazarların Atatürk ve Yeni
Türkiye ile İlgili Yazıları,” A.Ü. DTCF. DD3
(4, 1983), s. 147-153.
İlksavaş, Yaşar, “Atatürk İle İlgili Kitaplar Arasında,”
Ka (7, 1984), s.47.
Kurt,
İhsan, “Türk Kültürü Dergilerinde Atatürk ile İlgili
Makalelerin Bibliyografyası,” TK 21 (247, 1986), s.
723-731.
Alpay, Meral, “Atatürk ve Cumhuriyet’le İlgili Yayınlar,
1989,” İ.Ü. AİİTEY V (1990), s.203-224.
Bıc.
Kapalı / ‘Madde’, ‘Bölüm’, ‘Liste’ Biçiminde ‘Atatürk’
üzerine yurt içi ve dışında yapılmış kimi yayınlarda
(Ansiklopedilerde ‘madde’; kitaplarda ‘bölüm’, ‘liste’
olarak) yer alan bu tür bibliyografik çalışmalardan
örnekler:
“Atatürk / Bibliyografya,” Türk (İnönü) Ansiklopedisi
1950, cilt 4, s. 122-124.
“Atatürk / Bibliyografya,” İslâm Ansiklopedisi 1950,
cilt 1, s. 800-804. Ayr. bkz.: Atatürk / Alm., Fr.,
İng. basılar / (Unesco Türkiye Milli Komisyonu, Ankara
1963).
“Bibliographie,” Atatürk, 1881-1938.
Hommage de la Commission Nationale Turque pour l’Unesco à
l’Occasion du Vingt-cinquième Anniversaire de sa Mort
(Ankara 1963), s. 297-308. Ayr. bkz.: “Bibliographie,”
Atatürk, Pénsees et Témoignages. Hommage de la
Commission Nationale Turque pour l’Unesco à l’Occasion du
Centenaire de sa Naissance (1881-1981). (Ankara 1981), s.
245-252.
Kinross, John P., “Selected Bibliography,” Atatürk, A
Biography of Mustafa Kemal ... (William Morrow, New York
1965), s. 579-585.
Tamkoç, Metin, “Books / On Atatürk; Articles in Periodicals
/ On Atatürk,” A Bibliography On the Foreign Relations of
the Republic of Turkey 1919-1967 and Brief Biographies of
Turkish Statesmen (Middle East Technical University,
Ankara 1968), s. 35-42, 73-82, 177, 192.
Tanıtma
:
Acaroğlu , AAK I, s. 401-403.
Özerdim, Sami N., “Atatürk Devrimi İçin Bir Bibliyografya,”
Atatürk’e Saygı, (Türk Dil Kurumu, Ankara 1969), s.
443-517.
Kalus,
Marielle, “Bibliographie des Publications en Langue
Française sur Atatürk et Son Époque (1919-1938),” La
Turquie et la France à l’Époque d’Atatürk ..., (Association
pour le Développement des Études Turques, Paris 1981), s.
297-320.
Şahin, Recep, “Publications and Sources On Atatürk and the
Reforms Attached to His Name,” Boğaziçi Üniversitesi
Uluslararası Atatürk Konferansı, 9-13 Kasım, 1981 /
İstanbul. Tebliğler : Cilt 3, International Conference On
Atatürk ... Proceedings: cilt 3, Ön Baskı / Reprint
(İstanbul 1981), Tebliğ Sıra No. 59.
Özerdim, Sami N., “Atatürk’ün Dış İlişkilere Değinen
Yazıları – Sözleri İçin Kaynakça,” Atatürk’e Armağan.
Doğumunun 100. Yılı (Birleşmiş Milletler Türk Derneği,
Ankara 1982), s. 155-165.
Sufia,
Ahmed, “Bangladeş’te Bengoli Dilinde Mevcut Bulunan Mustafa
Kemal Atatürk İle İlgili Kaynakların Analizi / A Survey of
the Source Materials Relating to Mustafa Kemal Atatürk
Written in the Bengali Language Available in Bangladesh,”
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Semineri, I. (Samsun
1985), s.79-88.
Fenerci, Tülay. “Bulgaristan Milli Kütüphanesi’nde Bulunan
Türkiye, Türkler ve Atatürk Hakkında Yazılmış Kaynakların
Bibliyografyası,” TKü 11(4, 1997), 337-350. sr.
B2. Dışarıda
1929/1965 Jäschke, Gotthard – Erich Pritsch, “I. Hauptteil /
Literatur : a) Sammlungen, b) Einzelarbeiten; II. Nachtrag /
Literatur,” Die Türkei seit dem Weltkriege.
Geschichtskalender 1918-1928 (Deutsche Gesellschaft für
Islamkunde, Berlin 1929), s. 3-6; 129-130.WI X
(1927-1929)’dan ayrıbasım.
Jäschke, Gotthard, “Seit 1929 erschienene Literatur über die
Türkei : a) Sammelwerke (Auswahl), b) Einzelwerke; Literatur,”
Die Türkei seit dem Weltkriege II. Türkischer
Geschichtskalender für 1929 mit neuem Nachtrag zu 1918-1928
(Deutsche Gesellschaft für Islamkunde, Berlin 1930), s.
17-18; 18-19; 20-23.WI XII (1/2, 1930)’dan ayrıbasım.
[1918-1928 Dönemi, bu Döneme yapılan ekler ve 1929
yılını veren bölümler’in çevirisi için: Türk
İnkılâbı Tarihi Kronolojisi, 1918-1923; 29.10.1923-1.1.1930.
Çeviri ve İndeks : Niyazi Recep Aksu (İstanbul Üniversitesi
Edebiyat Fakültesi Türk İnkılâbı Tarihi Enstitüsü, İstanbul
1939-1941), 2 cilt ile Türk Kurtuluş Savaşı Kronolojisi.
Mondros’tan Mudanya’ya Kadar (30 Ekim 1918-11 Ekim 1922).
(Türk Tarih Kurumu, Ankara 1970). 240 s. II. Mudanya
Mütarekesi’nden 1923 Sonuna Kadar (11 Ekim 1922-31 Aralık
1923), (Türk Tarih Kurumu, Ankara 1973). 56 s. başlıklı
yayınlara bkz.]
Jäschke, Gotthard, “Literatur,” Die Türkei seit dem
Weltkriege III. Türkischer Geschichtskalender für 1930,
(Deutsche Gesellschaft für Islamkunde, Berlin 1931), s. 138.WI
XII (4, 1931)’den ayrıbasım.
Jäschke, Gotthard, “III. Nachträge während des Druckes,”
Die Türkei seit dem Weltkriege IV. Türkischer
Geschichtskalender für 1931-1932 (Deutsche Gesellschaft
für Islamkunde, Berlin 1933), s. 31-32.WI XV (1/2,
1933)’ten ayrıbasım.
Jäschke, Gotthard, “Die Türkei in den Jahren 1933 und 1934.
Geschichtskalender,” MSOSB XXXVIII (2, 1935), s. 142.
1918-1934 Dönemi için Siegfried Rzeppa’nın hazırladığı kişi
ve konu dizini için, bkz.: MAUB XLI (2,1938), s.
1-52. Dizi’nin diğer kitapları, Die Türkei in den Jahren
1935-1941; 1942-1951; ve 1952-1961 başlığı
altında, sırasıyla 1943, 1955, 1965’te (Otto Harrassowitz,
Wiesbaden) yayınlanmıştır.
Tanıtma
: Unat, Ulus, 10 Kasım 1945, s. 4; TTKB 28
(112, 1964), s. 795-797; Acaroğlu, AAK II, s.
1039-1041; AAMD 2(4, 1985), s. 257-275.
1974
Atatürk and Turkey. A Bibliography, 1919-1938. Comp.
by Abraham Bodurgil (Library of Congress, Washington 1974).
7+75.s. Atatürk’ün ölümünün 30. Türkiye Cumhuriyeti’nin 45.
Kuruluş Yılı dolayısıyla 1968’de Kongre Kütüphanesi’nde
düzenlenen Sergi amaçlanarak derlenmiştir. Cumhuriyet’in 50.
Yılı için genişletilip yayınlandı. Türkçe yayınları
kapsamayan Bibliyografya, yalnız, Batı dillerinde ve büyük
çoğunluğu Kongre Kütüphanesi dermesinde yer alan 560 kitapla
(191 süreğen yayından) 778 makaleyi, yazar-yayınlayan/başlık
öğelerine dayalı abecesel düzende, (adı geçen Kütüphane’de
bulunuyorlarsa, yer numarasını da belirterek) listeler.
Tanıtma
:
Özerdim, TD 33 (297, 1976), s. 482.
Atatürk/Mustafa Kemal, 1881-1938. Osnovatel i pervıy
prezident Turetskey Respubliki. Spisok proizvedeniy M. K.
Atatürka i Leteraturı o nem. Po fondam Biblioteki Akademii
Nauk SSSR. (Biblioteka Akademii Nauk SSSR,
Spravoçno-Bibliografiçeskiy otdel, Leningrad 1981). 5 y.
Çoğaltma. Leningrad Bilimler Akademisi Kütüphanesi
dermesindeki : Atatürk ve Lenin / Atatürk’ün yazdıkları /
Atatürk üzerine diğer dillerde yapılmış 28, Türkçe 14
yayının listesi.
Tanıtma
: ABB, s. II.
Literatura za Kemal Atatürk, Izdadena v Bılgariya (Bibliografska
spravka).
Sıstavila: V. Dotseva (Komitet za Kultura, Narodna
Biblioteka “Kiril i Metodiy”, Sofya, Mart 1981). 5 y.
Çoğaltma. Bulgarca ve Fransızca 43 kitap / makaleyi,
Kütüphane’deki yer numarasını da belirterek, tanımlar.
Tanıtma
: ABB, s. 11-12.
Sto godini ot rojdenieto na Mustafa Kemal Atatürk. Knigi i
Statii.
Sıstavili : Zdravka Oreşkova – Lilyana Nedeleva (Universitetska
Biblioteka / Informatsionno – Bibliografski otdel, Sofya,
Nisan 1981), 10 y. Çoğaltma. Bulgarca, Rusca ve Fransızca 50
kitap / makaleyi kimlikler.
Tanıtma : ABB,
s. 14.
C.
KÜTÜPHANE KATALOGLARI
C1.
Özel Kütüphaneler
C1a.
Kişisel
Şahingiray, Özel, “Celâl Bayar’ın Şahsî Kütüphanesindeki
Atatürk ve İnkılâpla İlgili Kitaplar : Türk İnkılâbı Tarihi
Bibliyografyası,” YP I (37, 1954), (38, 1954), (39,
1954); II (40, 1954); (41, 1954); (42, 1954); (43, 1954);
(44, 1954), (45-46, 1954).
İsmail Arar Kütüphanesi Kataloğu I. Atatürk Kurtuluş Savaşı,
Devrimler ve Cumhuriyet Türkiyesi ile İlgili Kitaplar
(Baha Matbaası, İstanbul 1960). 80 s.
Tanıtma/Eleştiri
: Acaroğlu, AAK I, s. 153-156.
C1b.
Kurumsal Nitelikte
Şahingiray, Özel, “İzmir Milli Kütüphanesinde Türk İnkılâbı
Tarihi Bibliyografyası,” YP I (28, 1954); (29, 1954);
(30, 1954); (31, 1954).
Atatürk Kitaplığı Kataloğu
(Yapı ve Kredi Bankası, İstanbul 1973). 7+232 s.
Tanıtma / Eleştiri
: Acaroğlu, AAK I, s. 148-150.
C2.
Resmi Kütüphaneler
Şahingiray, Özel, “Türkiye Büyük Millet Meclisi
(Kütüphanesi)’nde Türk İnkılâbı Tarihi Bibliyografyası.”
YP I (17, 1954); (18, 1954); (19, 1954); (20, 1954);
(21, 1954); (23, 1954); (27, 1954).
Atatürk’ün Özel Kütüphanesinin Kataloğu
(Anıtkabir ve Çankaya Bölümleri). (Milli Kütüphane Atatürk
Dokümantasyon Merkezi, Ankara 1973), 791+8s.
Tanıtma / Eleştiri
: Özerdim, V 41 (802. 1974), s. 12; Uyguner, TD
32 (290, 1975), s. 692-693; Acaroğlu, AAK I,
s. 351-353.
Atatürk ile İlgili Ankara İl Halk Kütüphanesi Kitapları
Kataloğu.
Haz. Ankara İl Halk Kütüphanesi (Ankara Valiliği, Ankara
1981), 156 s.
Harp Akademileri Kütüphanesi Atatürk Kitapları Kataloğu
(Harp Akademileri Komutanlığı, İstanbul 1981). 62 s.
İstanbul Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü Atatürk
Kitapları Kataloğu
(İstanbul Belediyesi, İstanbul 1981). 134 s.
Boğaziçi Üniversitesi Kütüphanesinde Bulunan Atatürk ile
İlgili Kitaplar. Books On Atatürk in Boğaziçi University
Library
(Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi
Enstitüsü, İstanbul 1983). 18 s.
Diyarbakır İl Halk Kütüphanesi Atatürk Kitapları Kataloğu.
Haz.: Melâhat Ekmekçioğlu (Dicle Üniversitesi Basımevi,
Diyarbakır 1985). 64 s.
Ege Üniversitesi Atatürk Kitapları Kataloğu
(Ege Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire
Başkanlığı, İzmir 1985), s. 74.
Anıtkabir Atatürk ve Türk Devrimi Kütüphanesi Kataloğu
(Genelkurmay Başkanlığı, Ankara 1997). 675 s.
Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü (TİTE-A1/A2/A3)
Kataloğu.
(Ankara
1997, 1998)
Milli Kütüphane Atatürk Belgeliği ve Biyografya Şubesi’nde
Bulunan Atatürk İle İlgili Eserlerin Listesi, Cilt 1,2,3.
Ankara,
Milli Kütüphane Başkanlığı, 1999.
Milli Kütüphane Atatürk Belgeliği ve Biyografya Şubesi’nde
Bulunan Atatürk İle İlgili Yabancı Dil Eserlerin Listesi.
Ankara,
Milli Kütüphane Başkanlığı, 1999.
Ayr.
bkz.: B2, Atatürk and Turkey; Atatürk/Mustafa
Kemal,... Osnovatel...; Literatura za Kemal Atatürk, ...
D.
TOPLU KATALOGLAR
D1.
Yöresel
D1a.
Bölge Çapında
Akdeniz Bölgesi Halk Kütüphaneleri Atatürk Kitapları Toplu
Kataloğu
(Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta, İçel, Kahramanmaraş
İl Halk Kütüphaneleri) Cumhuriyetin 60. Yıldönümünde (Kültür
ve Turizm Bakanlığı İçel İl Halk Kütüphanesi, Mersin 1983).
118 y. Çoğaltma.
Batı Karadeniz Bölgesi İl Halk Kütüphaneleri
(Bolu, Çorum, Kastamonu, Sinop, Zongul-dak) nde Mevcut
Atatürk Kitapları Toplu Kataloğu [Bolu Valiliği, Bolu
d.t., 1984] IV + 149 s.
Doğu Anadolu Bölgesi İl Halk Kütüphaneleri Atatürk Kitapları
Bölgesel Toplu Kataloğu
(Ağrı, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkari,
Kars, Malatya, Muş, Tunceli, Van İl Halk Kütüphaneleri)
Cumhuriyetin 61. Yıldönümüne Armağan (Kültür ve Turizm
Bakanlığı Erzurum İl Halk kütüphanesi, Erzurum 1984). 137 y.
Çoğaltma.
Doğu Karadeniz Bölgesi İl Halk Kütüphaneleri Atatürk
Kitapları Toplu Kataloğu
(Amasya, Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Samsun,
Tokat, Trabzon İl Halk Kütüphaneleri) Cumhuriyetin 61.
Yıldönümü Armağanı (Kültür ve Turizm Bakanlığı Trabzon İl
Halk Kütüphanesi, Trabzon 1984). 92 y. Çoğaltma.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi İl Halk Kütüphaneleri Atatürk
Kitapları Toplu Kataloğu
(Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Mardin, Siirt, Şanlıurfa
İl Halk Kütüphaneleri) Cumhuriyetin 61. Yıldönümünde (Kültür
ve Turizm Bakanlığı Diyarbakır İl Halk Kütüphanesi,
Diyarbakır 1984). 4+88 y. Çoğaltma.
İç
Anadolu Bölgesi İl Halk Kütüphaneleri Atatürk Kitapları
Bölgesel Toplu Kataloğu
(Çankırı, Eskişehir, Kayseri, Kırşehir, Konya, Nevşehir,
Niğde, Sivas, Yozgat İl Halk Kütüphaneleri) Cumhuriyetin 61.
Yıldönümüne Armağan (Kültür ve Turizm Bakanlığı Kayseri İl
Halk Kütüphanesi, Kayseri 1984), 164 y. Çoğaltma.
Marmara Bölgesi İl Halk Kütüphaneleri Atatürk Kitapları
Toplu Kataloğu
(Balıkesir, Bilecik, Bursa, Çanakkale, Edirne, Kırklareli,
Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ İl Halk Kütüphaneleri)
Cumhuriyetin 61. Yıldönümünde Armağan (Kültür ve Turizm
Bakanlığı Bursa İl Halk Kütüphanesi, Bursa 1984). 92 y.
Çoğaltma.
Ege Bölgesi İl Halk Kütüphaneleri Atatürk Kitapları Toplu
Kataloğu
(Afyon, Aydın, Denizli, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak
İl Halk Kütüphaneleri) Cumhuriyetin 62. Yıldönümünde (Kültür
ve Turizm Bakanlığı İzmir Atatürk İl Halk Kütüphanesi, İzmir
1985). 145 y. Çoğaltma.
Doğu Karadeniz Bölgesi İl Halk Kütüphaneleri Atatürk
Kitapları Toplu Kataloğu
(Amasya, Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Samsun,
Tokat, Trabzon İl Halk Kütüphaneleri) Cumhuriyetin 64.
Yıldönümüne Armağan (Kültür ve Turizm Bakanlığı Trabzon İl
Halk Kütüphanesi, Trabzon 1987). 69 y. Çoğaltma.
D1b.
İl Düzeyinde
Ankara Kütüphaneleri Atatürk Kitapları Toplu Kataloğu.
Cumhuriyetin 60. Yılına Armağan (Kültür ve Turizm Bakanlığı
Ankara İl Halk Kütüphanesi, Ankara 1983). 194 s.
İstanbul Kütüphaneleri Atatürk Kitapları Toplu Kataloğu
(Kültür ve Turizm Bakanlığı Beyazıt Devlet Kütüphanesi,
İstanbul 1984). 238 s.
Ayr.
bkz.: B1a, Durusoy – Gökman.
D2.
Kurumsal Kapsamda
İstanbul Üniversitesi Kitaplıklarında Bulunan Atatürk Konulu
Kitapların Toplu Kataloğu.
Der.Erol Pakin (İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp
Fakültesi, İstanbul 1982). 266 s.
E.
SERGİ KATALOĞU
Atatürk’ün Doğumunun 100. Yıldönümünde Atatürk Belgeliğinin
Açılışı Dolayısıyla Yabancı Gözüyle Atatürk Kitapları
Sergisi Kataloğu.
10 Kasım-20 Kasım 1981 (Millî Kütüphane, Ankara
1981). 16 s. Atatürk’ün Yabancı Dillerden Çevirdiği
Kitaplar/ Atatürk’ün Yabancı Dillere Çevrilen Kitapları /
Yabancı Yazarların Atatürk ile İlgili Eserleri / Türk
Yazarlarının Yabancı Ülkelerde Yayınlanmış Atatürk ve
Türkiye Hakkındaki Eserleri.
Ayr.
bkz.: B1a, Durusoy – Gökman; B2, Atatürk
and Turkey
F.
SÜRELİ YAYIN
Atatürk Belgeliği Bibliyografyası,
Millî Kütüphane, Ankara 1985 -1987. Üç Aylık Atatürk /
Kurtuluş Savaşı / Atatürk İlkeleri ve Devrimler konusunda
yayınlanmış kitap ve makaleleri, iki bölüm’de yazar /
başlığa göre abecesel düzende verir.
G.
‘YAZAR’ Kimliğiyle ATATÜRK
G1.
Yazdıkları – Çevirdikleri / Atatürk’ten Diğer Dillere
Yapılmış Çeviriler
Âfet,
Yurt Bilgisi Notlarımdan: Vatandaş İçin Medeni Bilgiler.
Kitap I [Millet, Devlet, Demokrasi, Devletin Vatandaşlara
Karşı Vazifeleri, İş Bölümü, Bağlılık, Çalışma] (Milliyet
Matbaası, İstanbul 1930). Bu ‘başlık’ la ikinci kitap,
Kütahya Meb’usu Recep [Peker]’ce [Teşkilâtı Esasiye, TBMM.,
Hükûmet,... Siyasî Fırkalar, Vekâletler... üzerine]
hazırlanmıştır (Maarif Vekâleti, Ankara 1931).
Geometri
(Kültür Bakanlığı, Ankara 1937). (İkinci Bsk.: Türk Dil
Kurumu, Ankara 1981)
Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri.
Birinci Bsm. Haz.: Nimet Arsan (Türk İnkılâp Tarihi
Enstitüsü, Ankara 1945-1964). 4C. (İkinci Bsm..: 1961-1972).
5C. Beşinci cildi haz.: Sadi Borak-Utkan Kocatürk).
Mercanlıgil, Muharrem D., “Atatürk’ün İlk Matbu Eserleri,”
Ü III. Seri (44, 1950), s. 12-13. -[Karl] Litamann.
Takımın Muharebe Talimi. Ter.: Mustafa Kemâl (Asır
Matbaası 1324/1909)’nin tanıtımı-
Tuncor, F. Ragıp, “Atatürk’ün Yazdığı, Tercüme Ettiği
Kitaplarla Nutuk, Hitabe ve Vecizeleri,” İÖ 18 (344,
1952), s. 13.
Mercanlıgil, Muharrem D., “Atatürk’ün İlk Basılı Eserleri,”
D 1 (1-4, 1953)
Banoğlu, N. Ahmet, “... Atatürk ve Gazetecilik,” Türk
Gazeteciliğinin 100’üncü Yılı İçinde ... Atatürk’ün ...
Kendi Kalemiyle Başmakaleleri (M. Sıralar Matbaası,
İstanbul 1960), s. 93-109.
Âfetinan. "Atatürk'ün Vatandaşlık Hak ve Vazifeleri
Üzerindeki Düşünceleri," TTKB XXVII (108, 1963),
557-564.sr.
Gökman Muzaffer, “II. Atatürk’ün Askerliğe Dair Eserleri,”
Atatürk ve Devrimleri Tarihi Bibliyografyası (Milli
Eğitim Bakanlığı, Ankara 1963), s. 9-10.
“Önsöz,”. Şevket Süreyya Aydemir. Tek Adam..., I.C.
(Remzi Kitabevi, İstanbul 1963).
Özgü,
Melâhat. "Atatürk'ün Edebiyat ve Sanat Anlayışı," Türk
Tarih Kurumu Yıllık Konferansları, I. Atatürk
Konferansları (Türk Tarih Kurumu, Ankara 1964), 26. s.
v.s.
Gökman, Muzaffer, “I. Atatürk’ün Askerliğe Dair Eserleri /
The Works On Military Art by Atatürk,” Atatürk ve
Devrimleri Tarihi Bibliyografyası / Bibliography of ...
İlâveli 2. Bası / Second Printing (Revised). (Millî Eğitim
Bakanlığı, Ankara 1968), s. 11-12.
İnan
(Âfet), A, Medenî Bilgiler ve Atatürk’ün El Yazıları
(Türk Tarih Kurumu, Ankara 1969).
Kandemir, Feridun, “ ‘Kurun’ Gazetesinde Başyazıları Çıkan
Atatürk, Talebeliği Sırasında El Yazması Gazete Çıkarmıştı,”
İBG, 29 Ocak 1972, s.6.
“I.
Atatürk’ün Yabancı Dillerden Çevirdiği Kitaplar,”
Atatürk’ün Doğumunun 100. Yıldönümünde Atatürk Belgeliği’nin
Açılışı Dolayısıyla Yabancı Gözüyle Atatürk Kitapları
Sergisi Kataloğu. 10 Kasım-20 Kasım 1981 (Milli
Kütüphane, Ankara 1981), s. 3.
“II.
Atatürk’ün Yabancı Dillere Çevrilen Kitapları,” Anl. kyn.,
Anl.y.
Gökman, Muzaffer, “II. Atatürk’ün Askerliğe Dair Eserleri /
The Works On ...,” Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası I / Bibliography of ... İlâveli 3. Bası
/ Third Printing (Revised). (Kültür Bakanlığı, Ankara 1981),
s. 13-16.
Arısoy, M. Sunullah, Mustafa Kemal Atatürk’ün Söyleyip
Yazdıkları, I. Kitap (Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1982).
Özerdim, Sami N. “Atatürk’ün Dış İlişkilere Değinen
Yazıları-Sözleri İçin Kaynakça,” Atatürk’e Armağan.
Doğumunun 100. Yılı (Birleşmiş Milletler Türk Derneği,
Ankara, 1982), s. 155-165.
Nasuhioğlu, A., “Atatürk İyi Bir Yazardır,” Cumhuriyet,
Kitap 84/4, 5 Kasım 1984, s. 8-13.
Şenalp, Leman, “IV. Atatürk’ün Anıları – Anlattıkları –
Yazdıkları – Yazdırdıkları,” Atatürk Kaynakçası I ...
(Türk Tarih Kurumu, Ankara 1984), s. 53-57.
Soysal, İlhami-Bülent Demirbaş-Yücel Demirer, “Atatürk’ün
Gazeteciliği,” M, 10-13 Kasım, 1988.
Tevetoğlu, Fethî, “Atatürk’le Okyar’ın Çıkardıklar Gazete:
Minber,” AAMD V(13, 1988), s. 183-193.
Tevetoğlu, Fethî, “Atatürk’ün Minber Gazetesi’nde Kullandığı
Takma Adı: Hatîb, ” M. (63, 1988); (65, 1989).
Tevetoğlu, Fethî, “Atatürk’ün Minber’i ve Minber’in Hatîb’i,
I; II,” YF I(229, 1989); II(230, 1989).
Turan, Şerafettin, “Minber Gazetesi’nin Hatîb’i M. Kemal
Atatürk Olamaz,” ÇTD I(12, 1989), s. 557-559.
Ozankaya, Özer, “... Atatürk’ün Yazdığı Kitap,” M, 29
Ekim 1989, s. 13.
Atatürk’ün Yazdığı Yurttaşlık Bilgileri.
Günümüz Diline Çevirip Basıma Haz.: Nuran Tezcan. Gözden
Geçirilmiş İkinci Bs. (Çağdaş Yayınları, İstanbul 1994).
(Birinci Bsm.:1989)
Yiğit, Erkan, “... Şair Atatürk:... Yazdığı İleri Sürülen
Şiir,” M, 10 Kasım 1995, s.21.
"Mayatepek
Raporları / Tahsin Mayatepek - İ. Necmi Dilmen Yazışmaları,"
BÜ (115, 2004), 24-47 / 48-61.sr.
Ayr.
Bkz.: B, B2. (Atatürk / Mustafa Kemal,... Osnovatel...); E.
Atatürk’ün Doğumunun 100. Yıldönümünde...; H. Okudukları
G2.
Söylev/Demeç
Mercanlıgil, Muharrem D., “Büyük Nutkun Çeşitli Basımları,”
D 1 (5-6, 1953).
Tuncor, F. Ragıp, “Atatürk Bibliyografyası (Atatürk
Kütüphanesi): Atatürk’ün Yayınlanmış Olan Beyannâme, Nutuk,
Hitâbe ve Vecizeleri,” İÖ 21 (396, 1955), s. 14-15.
Gökman, Muzaffer, “III. Atatürk’ün Söylev, Vecize, Sohbet ve
Hatıraları” Atatürk ve Devrimleri Tarihi Bibliyografyası
(Millî Eğitim Bakanlığı, Ankara 1963), s. 13-21.
Gökman, Muzaffer, “III. Atatürk’ün Söylev, Vecize, Sohbet ve
Anıları / The Speeches, Maxims, Talks and Conversations and
Reminiscences of Atatürk,” Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası / Bibliography of ... İlâveli 2. Bası /
Second Printing (Revised). (Millî Eğitim Bakanlığı, Ankara
1968), s. 15-25.
Acaroğlu, Türker, “Söylev Kaynakçası,” TD, Söylev
Özel Sayısı, 36 (314, 1977), s. 538-543.
Kaynardağ, Arslan, “Atatürk’ün Büyük Söylevi ve Basımları,”
Cumhuriyet, Özel Ek, 15 Ekim 1977, s.4.
Özerdim, Sami N., “Nutuk’un Çeşitli Basımları ve
Düşündürdükleri,” Atatürk’ün Büyük Söylevi’nin 50. Yılı
Semineri. Bildiriler ve Tartışmalar (Türk Tarih Kurumu,
Ankara 1980). s. 235-269.
Gökman, Muzaffer, “III. Atatürk’ün Söylev, Vecize, Sohbet ve
Anıları / The Speeches..,” Atatürk ve Devrimleri Tarihi
Bibliyografyası / Bibliography of ... İlâveli 3. Bası /
Third Printing (Revised). (Kültür Bakanlığı, Ankara 1981),
s. 17-34.
İnan,
Arı-İsmet Parmaksızoğlu, Düşünceleriyle Atatürk (Türk
Tarih Kurumu, Ankara 1983).
Şenalp, Leman, “Söylev ve Demeçleri,” Atatürk Kaynakçası
I ... (Türk Tarih Kurumu, Ankara 1984), s. 31-36.
Şenoğlu, Kemal. "Mayatepek Raporları ve Atatürk'ün
Bilinmeyen Kitabı," BÜ (115, 2004), 3-6.sr.
Turan, Şerafettin. "Atatürk'ün Yapıtları," Mustafa Kemal
Atatürk. Kendine Özgü Bir Yaşam ve Kişilik (Bilgi
Yayınevi, Ankara 2004), 694-700.sr.
"Mayatepek
Raporları / Tahsin Mayatepek - İ. Necmi Dilmen Yazışmaları,"
BÜ (115, 2004), 24-47 / 48-61.sr.
Ayr.
bkz.: G1, F. Ragıp Tuncor; A. Nasuhioğlu
H.
OKUDUKLARI
Âfet
"Atatürk'ü Dinlerken: Vatan ve Hürriyet," TTKB I (2,
1937), 297.s.
Âfetinan. "Atatürk'ün Hususi Kütüphanesi, Atatürk ve Kitap,"
Atatürk Hakkında Hâtıralar ve Belgeler (Türkiye İş
Bankası, Ankara 1959), 290-293.sr.
Atay,
Falih Rıfkı. Çankaya. Atatürk Devri Hatıraları,
1918-1938. (Dünya Yayınları, İstanbul 1960/61), 2.c.,
612.s.
Özgü,
Melâhat. "Atatürk'ün Edebiyat ve Sanat Anlayışı," Türk
Tarih Kurumu Yıllık Konferansları, I. Atatürk
Konferansları (Türk Tarih Kurumu, Ankara 1964), 21-56.ss.
Uyguner, Muzaffer, “Atatürk’ün okuduğu kitaplar,” TD
XXV (242, 1971), s.123-130.
Uyguner, Muzaffer, “Atatürk’ün okuduğu kitaplar,” TD
XXVII (254, 1972), s.209-214.
Ünsal, Artun, “la Biblothèque Politique Française d’Atatürk,”
La Turqie et La France. A l’Époque d’Atatürk (Association
Pour Le Developpement de Études Turques, Paris 1981),
s.27-43.
Ünsal, Artun, “Atatürk ve Kitaplar,” Y (529, 1981),
s.13-14.
Şenalp, Leman, “Atatürk-Kitap ve Kütüphane,” TKDB 30
(1, 1981), s.3-23.
Turan, Şerafettin, Atatürk’ün Düşünce Yapısını Etkileyen
Olaylar, Düşünürler, Kitaplar (Türk Tarih Kurumu, Ankara
1982).
Şimşir, Bilal, “Atatürk’ün Kitap Sevgisi,” Erciyes
Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Atatürk
Kültür ve Eğitim Semineri (29 Kasım 1982, Kayseri).
Cumhuriyet’in 60. Yıldönümüne Armağan (Erciyes Üniversitesi,
Kayseri 1983), s.85-95.
Tüfekçi, Gürbüz D. Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar. “Özel
İşaretleri, Uyarıları ve Düştüğü Notlar İle”. (Türkiye
İş Bankası Kültür Yayınlar, Ankara 1985).
Banoğlu, Niyazi Ahmet, “Atatürk’ün Sipariş Ettiği Bazı
Kitaplar,” AAMD III (8, 1987), s.425-426. Cunbur,
Müjgân, “Atatürk’e Göre Bilim, Kültür, Kitap ve Kütüphane,”
BTTD (33, 1987), s. 76-79.
Etkin, Selim, “Atatürk’ün Kitap Okuma Alışkanlığı, Okuma
Tarzı, En Çok Okuduğu Kitaplar ve Atatürk’ün Kitaplığı,”
SKD 107 (313, 1988), s.117-122.
Şenalp, Leman, “Atatürk’te Okuma Tutkusu,” AAMD V
(14, 1989), s.369-377.
Borak, Sadi, “Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar ve Kitaplığı,”
AAMD IX (25, 1992), s. 73-83.
Sönmez, Cemil, Atatürk ve Okuma Sevgisi (Kültür
Bakanlığı, Ankara 1993).
"Ölümsüz İnsan Neler Okudu?" AK (1, 2000), 50-51.sr.
Karaduman, Berna. "Ölümsüz İnsan Neler Okudu?" AK (3,
2000), 32-33.sr.
Karaduman, Berna. "Ölümsüz İnsan Neler Okudu?" AK (4,
2000), 36-37.sr.
Bal,
Kenan. "Okuduğu Kitaplar: Ölümsüz İnsan Neler Okudu?" AK
(6, 2001), 42-43.sr.
"Mayatepek
Raporları / Tahsin Mayatepek - İ. Necmi Dilmen Yazışmaları,"
BÜ (115, 2004), 24-47 / 48-61.sr.
Turan, Şerafettin. "Okuma Tutkusu," Mustafa Kemal
Atatürk... (Bilgi Yayınevi, Ankara 2004), 60-77.sr.
Kitap
ve
Süreli Yayınlarla Bibliyografik Öğeler
İçin Kullanılmış Kısaltma
AAK
: Açıklamalı Atatürk Kaynakçası
AAMD
: Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi
ABB
: Atatürk Bibliyografyalarının Bibliyografyası
AHR
: The American Historical Review
AK
:
Anıtkabir
A.Ü.DTCF.DD
: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Doğu
Dilleri (Dergisi)
A.Ü.SBF. BYYOY
: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın ve
Yayın Yüksek Okulu Yıllığı
A.Ü.SBFD
: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi
anl. kyn.
: anılan kaynak
anl. y.
: anılan yer
anl. yzr.
: anılan yazar
ayr. bkz.
: ayrıca bakınız
ayrt.
: ayrıntı
BÇ
: Bizim Çatı
BTTD
: Belgelerle Türk Tarihi Dergisi
BÜ
: Bilim
ve Ütopya
C:
Cumhuriyet
com.
: compiled
CT
: Cultura Turcica
D
: Devrimci
der |